Yapmadıklarımıza pişmanlık: kahve kupasındaki söz kadar sağlam değil.
Yapmadıklarımıza pişmanlık fikri, en çok yapmadığın şeye pişman olacağını söyler. 1994'teki özgün bulgu 2022'deki tekrarda kısmen doğrulandı, ama etkiler daha zayıftı. Yani muhtemelen doğru, fakat bir hayatı onun üzerine kurmak için fazla ince.
Gilovich ve Medvec aslında ne yazdı.
Bu sözü muhtemelen zaten biliyorsun: uzun vadede insanlar yapmadıklarına pişman olur. Thomas Gilovich ve Victoria Husted Medvec bunu 1994'te yazdı. Ancak asıl iddiaları daha dardı. Eylemler kısa vadede daha çok acı verir, eylemsizlikler ise uzun vadede daha çok pişmanlık yaratır. Bu, fırsatı kaçırma pişmanlığı denen şeyin özü.
Yapmadıklarımıza pişmanlık tekrar çalışmasında nasıl durdu.
Peki insanlar yapmadıklarına gerçekten daha çok mu pişman oluyor? 2022'de Sum Kit Yeung ve Gilad Feldman bunu Collabra: Psychology dergisinde dokuz yüz seksen sekiz kişiyle yeniden sınadı. Beş çalışmanın üçünde destek buldular, ama etkiler daha zayıftı. Beşincisinde ise hiç bulamadılar. Yani yapmadıklarımıza pişmanlık bulgusu kısmen ayakta kaldı.
Ayrıca Daniel Kahneman daha 1998'de Psychological Review'da itiraz etti. Ona göre bu uzun vadeli pişmanlıklar büyük ölçüde hüzünlü bir özlemdir, bu yüzden sanıldığından daha az sorun yaratır. Yani harekete geçmeme pişmanlığı, sanıldığı kadar yük olmayabilir.
Yanlış isim altına kaydedilen rakam.
Bu bulguyla birlikte her yerde dolaşan bir sayı var: uzak pişmanlıkların %56'sı yapılmayanlardır. Ama bu sayı 1994 makalesinde yok. Aslında 2022'deki tekrar çalışmasından geliyor. Diego onu yanlış yazarların altına kaydetmişti ve yalnızca kaynağı kontrol ederek yakaladı. Kısacası yapmadıklarımıza pişmanlık hikâyesi gerçek ama ince.
Yapmadıklarımıza pişmanlık fikrini bu gece dürüstçe tart.
Ayrılmanın ana nedeninin "denememe" korkusu olup olmadığını yaz.
Sonra o kahve kupası sözüne bağlı olmayan bir neden daha listele.
Kitaptan.
Zaten Daniel Kahneman da 1998'de Psychological Review dergisinde Gilovich ve Medvec ile birlikte yayımlanan bir tartışmada itiraz etmişti; savı, eylemsizliğin uzun vadeli pişmanlıklarının büyük ölçüde hüzünlü bir özlem olduğu ve dolayısıyla bulgunun genelde anlaşıldığı kadar sıkıntı verici olmadığıydı. Hüzünlü bir pişmanlıkla acı veren bir pişmanlık aynı hayvan değildir.
Girişimci olmak istiyorum ama işimi bırakamam, 14. bölüm: Sonradan savunabileceğin bir karar
yapmadıklarımıza pişmanlık hakkında sorular.
Yapmadıklarımıza pişmanlık bulgusu güvenilir mi?
Kısmen. 2022 tekrarı beş çalışmanın üçünde destek buldu ve etkiler daha zayıftı, birinde ise bulamadı.
%56 rakamı nereden geliyor?
Özgün 1994 makalesinden değil, Yeung ve Feldman'ın 2022 tekrar çalışmasından geliyor.
Kahneman buna karşı ne savundu?
Uzun vadeli yapmama pişmanlıklarının büyük ölçüde hüzünlü bir özlem olduğunu savundu. Yani bulgunun genelde ima ettiğinden daha az sorun yaratırlar.
Bölümün tamamını oku.
Bu ders, "Sonradan savunabileceğin bir karar" başlıklı 14. bölümün yalnızca bir kısmını ele alıyor. Kitap çok daha ileri gidiyor: tüm kanıtlar, hikâyeler ve her alıştırma orada.
Bu bölümdeki dersler.
- 01 Sonuç yanlılığı: seçimleri sonuca göre notlamak.
- 02 Yapmadıklarımıza pişmanlık: kahve kupasındaki söz kadar sağlam değil.
- 03 Pişmanlık neden acıtır: verdiğin gerekçe.
- 04 Karar günlüğü faydaları: karşı görüşler ve kanıt.
- 05 Karar günlüğü şablonu: imzalı tek bir sayfa.
- 06 İşletme numarası engellendi: adını koyabildiğim hata.
- 07 Başarısızlıktan sonra yeniden girişim: veriler ne diyor.